
Z historii wspinaczek
(Stanislav Lukavský - Horolezecký průvodce - Adršpašské skály - 1 díl - zkráceno) (Przewodnik wspinaczkowy - Skały Adrszpaskie - część 1 - skrót)
![]() |
Pierwszymi, którzy rozpoczęli wspinaczki w Skałach Adrszpaskich, byli członkowie klubu "K.V.Lössnitz 1912" z Saksonii. Przyjechali do Adrszpachu w Zielone Świątki (w Święto zesłania Ducha Świętego) w 1923 roku, spędzając tu kilka dni. 20 maja zespół dziewięciu wspinaczy pod kierunkiem Willi Adama zdobył wieżę skalną Król (Pfingsturm). Drugiego dnia zdobyli Cimbuří (Blanki) a w następnych dniach weszli na Saskou hlavu (Saską Głowę), Martinskou korunu (Martinską Koronę) i Orla (Orła). Zachwyceni pięknem Skał Adrszpaskich i mnóstwem dziewiczych wierzchołków pojawiają się w Adrszpachu ponownie już po niecałym miesiącu. Trójka wspinaczy Otto Rülke, Otto Dietrich i Wilhelm Fiehl pierwsi zdobywają Milence (Kochanków) a następnego dnia Starostovą (Starościnę). Aż do początku drugiej wojny światowej większość wejść na skały należała do wspinaczy z Saksonii i Sudetów. Wyjątkiem była wyprawa członków Klubu Czeskich Alpinistów w roku 1935, kiedy zdobyto Milence (Kochanków), Štěpánskou korunu (Szczepańską Koronę) i dokonano pierwszego wejścia na Džbán (Dzban).
Jeszcze przed wojną w Skałach Adrszpasko-Teplickich zaczynają się wspinać także miejscowi alpiniści z Teplic nad Metują i Dolnego Adrszpachu. W roku 1941 "Kletter Klub Einheimischen" liczył piętnastu członków a do najaktywniejszych wspinaczy należał Herbert Fichtner. 20 sierpnia 1944 roku przyjeżdżają do Adrszpachu, za specjalną przepustką, po raz pierwszy członkowie nachodzkiego koła wspinaczkowego. Za sobą mają już szereg pierwszych wejść na Ostašu (Ostasz), jedynym obszarze skał, który nie został zabrany przez Niemcy. Wówczas Vladimír Kršiak, Jiří Kleiner i Otmar Beneš weszli na Babiččinu lenošku (Fotel Babuni) niedaleko wejścia w Skały. Początki były skromne, ale już 17 września Otmar Beneš z Vladimírem Kršiakem ponowie zjawiają się w Adrszpachu zdobywając najbardziej znany i najwyższy wierzchołek - Milence (Kochanków).
![]() |
W pierwszych latach powojennych na wyprawy w Skały specjalne pozwolenia już nie były potrzebne, Skały Adrszpasko-Teplickie ponownie stały się częścią Czechosłowacji. Na uwagę zasługują pierwsze wejścia na: Wieżę Eliszki w roku 1947 (Vladimír Škaroupka, Miloslav Jírka i Miroslav Tomek), wejście na Eliszkę szczeliną od strony doliny przez Františka Schejbala i Františka Franka w roku 1950 oraz pierwsze wejście na Hrad (Zamek) (František Schejbal i Stanislav Čepelka w 1948 roku). W roku 1960 do Adrszpachu ponowie przyjeżdżają wspinacze z Saksonii. Herbert Richter rozpoczyna szereg pierwszych wejść, na przykład przez Papouščí spáru (Papuzią Szczelinę) na Papouška (Papugę) albo przez Slunovrat (Przesilenie Słońca) na Starostę. Werner Rump z Václavem Brucknerem i Jiřím Nejezchlebą pokonują przez Západní spáru (Zachodnią Szczelinę) wierzchołek Tyroláky (Tyrolczyków). Nowe pokolenie z lat 50 i 60 wraz z grupą młodych miejscowych wspinaczy atakuje najtrudniejsze szczeliny i wytycza nowe drogi wspinaczkowe. Największe uznanie za pierwsze wejścia uzyskał Karel Hauschke (Kokša). W roku 1962 wspina się po trudnych, dotąd niepokonanych scianach skalnych w Adrszpachu. Droga wspinaczkowa od strony doliny na Vévodu (Wojewodę) (z Janem Záleským) przecięła potężną Dolinną Ścianę, podobnie jak Dvoudenní cesta (Dwudniowa Droga), otworzyła pierwszą z szeregu szczelin na Pegasa (Pegaza). W rok później, wraz z Rudolfem Zeidlerem wspina się słynną Letecką cestą (Drogą Lotniczą) na Milenkę (Kochankę). Dwa tygodnie później z Václavem Hornychem wspinają się przez Dlouhý kout (Długi Kąt) po drugiej stronie tej grupy skalnej. W następnych latach do najlepszych wspinaczy zalicza się Karela Hauschke z Jaroslavem Krecbachem. Ich wspólne pierwsze wejścia: Decháč (slang.: Dychacz) na Krále (Króla), Houbařská cesta (Droga Grzybiarska) na Zub (Ząb), Čarovná stěna (Zaczarowana Ściana) na Kokšovą věž (Wieżę Kokszy). Na wymienionej drodze jego partnerem był Vladimír Meier, współautor imponującej Klenby (Sklepienia) na Zámek (Zamek). Skały Adrszpaskie zawsze uważano za ojczyznę wspinaczy szczelinowych, wśród których należy wymienić Ladislava Šolca z pierwszym wejściem drogą Bílá růže (Biała Róża) na Koberce (Dywany), które zdobył w lecie 1968 roku z Bertholdem Rosenbergem. Jego pozycję we wspinaczce szczelinowej potwierdzają także dwa pierwsze wejścia bez zabezpieczeń: Údolní cesta (Droga od Doliny) na Věž (Wieżę) Jeana Franka, czy droga Rangers na Studenta.
![]() |
W latach 60 i 70 zanotowano największy wzrost ilości wspinaczek. Zloty wspinaczy począwszy od roku 1966 początkowo gromadziły około 200 uczestników, by po dziesięciu latach przyjąć dziesięciokrotnie większą ilość alpinistów z całego kraju. Mówiąc o latach 60 i 70 nie można zapomninać o Václavie Brucknerze, który swoje pierwsze wejścia w Adrszpachu wykonuje już od czterdziestu lat oraz Milana Rusé, który oprócz wytyczenia drogi wspinaczkowej Iljův odkaz (Dziedzictwo Ilicza) na Starościnę, może się chlubić godną podziwu ilością innych pierwszych wejść na skały. A inne osoby? Jan Frakaš (Jeny), znakomity wspinacz szczelinowy wspomagany przez klan rodzeństwa; Leopold Páleníček z Františkem Půlpánem i Jaroslav Poul (Piki) z Petrem Blahą (Pete) - dwie stałe dwójki wspinaczy, które dokonały w Adrszpachu szeregu pięknych pierwszych wejść wspinaczkowych; znacznej ilości wejść dokonał Ilja Špitálský; Václav Hornych z Miroslavem Vackem i Petrem Holým, przede wszystkim Údolní hraną (Krawędzią Dolinną) na Štěpánską korunę (Koronę Szczepańską); do wyróżniających się należy także Jaroslav Houser (Piskoř). Szczególną grupę stworzyli "Atleci" Vladislav Arnošt, Antonín Umlauf i Aleš Havlíček. Podobną grupę stanowili "Gerdovcy" Jaromír Gereg, Václav Černý, František Ostradický (Angrešt) i Stanislav Šafář. Stałymi gwiazdami od lat są Ivan Kobr i Karel Živný. I na zakończenie Antonín Rousek, Miloš Nosek, Miloš Rain (Klokan), Miloš Pražák i Jiří Rymeš (Lalubi), których ślady znajdziemy w Adrszpachu na każdym kroku. Oddzielny rozdział stanowi Stanislav Lukavský (Cikán) i Petr Mocek z ilością prawie stu pierwszych wejść każdego roku.
![]() |