Adrspach


Herby szlacheckie właścicieli dóbr i zamku Adrszpach (wzajemne związki)


W średniowieczu było naturalne, że każdy szlachcic miał swego króla czy księcia a każdy rolnik swego pana, przeważnie szlachcica. Stosunki między nimi oparte były na przysiędze, wierności, opiece i honorze. Przynależność do szlachty zobowiązywała do udzialu w wielu dziedzinach życia społecznego. Pocztkowo czeską elitę stanowiło kilkaset czołowych rodzin wielkich panów i kilkanaście tysięcy rodzin rycerskich. Elita rodowa przyszłego stanu pańskiego stworzyła podstawy dla rozwoju kraju już w XII wieku, od kiedy przywódcy ziemscy na zgromadzeniach ziemskich zajmowali się ustrojem i wymiarem sprawiedliwości w kraju (za panowania króla Władysława II). W tym samym czasie zaczyna rozwijać się heraldyka. Głównym zadaniem panującego była ochrona "ładu i porządku" w społeczeństwie i na terytorium kraju. Państwo nie było prywatną własnością władcy. Dynastia Przemyślidów nie panowała w państwie tak, jak w swych majątkach rodowych, poszczególni władcy zobowiązywali się do rządzenia na podstawie consensusu elity kraju. Przedstawicielem rządu (władcy) w danym regionie był burgrabia (kasztelan), organizator działalności każdego znaczniejszego grodu i zarazem dowódca oddziału rycerskiego oraz zarządca zamku.

Wzrost poziomu życia w kraju przyczyniał się do rozwoju sieci siedzib elity rycerskiej i rządzącej. Osoby stojące na czele społeczeństwa z upodobaniem zakładaly swe dwory na terenach wielkich grodów lub przy szlakach handlowych. Ale zarazem elita przenosi się z kręgu centrów w bardziej odległe okolice. Perspektywiczne były siedziby na okrajach siedlisk, gdzie szlachta uzyskiwała przestrzeń dla własnej kolonizacji. W naszym okręgu dotyczyło to przede wszystkim Ronovców ze znakiem ostrwi (rodzaj drabiny w postaci słupa z poprzecznymi żerdkami) (rycerz Hron w Nachodzie) na krajowym szlaku do Kłodzka a także wzdłuż rzeki Metuji, a dalej Szvabeniców ze znakiem czterech strzał (Idik ze Szvabenic) na krajowym szlaku trutnovskim i wzdłuż rzeki Upy a także w części Śląska, i panów herbu Strzemię (Tas z Vizmburka) na wąskim terenie między dwoma poprzednimi rodami, aż do Vižňova na Broumovszczyznie. Okolice miasta Police nad Metują a później przede wszystkim Broumowszczyzna wzdłuż rzeki Ścinawy, były w centrum zainteresowania Benedyktynów z klasztoru brzewnowskiego, którzy byli świadomi strategicznego znaczenia obszaru pomiędzy dwoma ważnymi szlakami krajowymi pomiędzy Karkonoszami a Górami Orlickimi.


W 1213 roku Przemysł Otakar I nadaje klasztorowi brzewnowskiemu region Polic nad Metują. Na dokumencie nadacyjnym wśród świadków znajdują się Zbislaw i Wilem, kasztelani w Kłodzku.


1241 Wtargnięcie Tatarów do Czech przez Libavę. Zniszczone Upice i Sedlońov.


1253 Przemysł Otakar I zezwala na przeniesienie targu z Provodova do Policy oraz potwierdza klasztorowi w Policy własność gospodarstw w lesistym terenie Ścian już za granicą włości klasztornych.


1255 Ustalenie granic między klasztorem Panny Marii w Policy a gospodarstwami pana Petra syna Sezema i pana Rubina. Dział wodny między Vižňovem i Ruprechticami.

1260 Przemysł Otakar II potwierdza klasztorowi w Brzevnowie własność tzw. regionu Polickiego ze wszystkimi gospodarstwami za Ścianami. Jako świadków na dokumencie wymienia się Hrona i jego brata Načerata z Nachoda, Rubina i Bohuša ze Skalicy i Starkova.

1260 Idik - Jilji ze Švábeniców kolonizuje obszar Trutnova.


1279 Informacja o walce czeskich panów z Brandeburczykami: "Częste boje z Niemcami mieli... Tas Vissembursky... pan Hynek sławny rycerz z cudzoziemcami zbrojnie wojował, wielu z nich tutaj wygubił, pan Hynek z Dube tak uderzał, że od jego uderzeń jakby grom grzmiał...


1289 Wacław II nadaje Bolkowi I, księciu świdnicko-jaworskiemu miasto Schönberg (Chełmsko Śląskie) i wsie Michelsdorf, Trautliebersdorf, Kindelsdorf i Königshain (Královec); wśród świadków wymienieni m.in. Vítek z Úpy, Tas z Vízmburga i Hron z Náchodu.


1289 Vítek z Úpy z rodu Švábeniców sprzedaje Bolkowi I wsie Blasdorf (Blažejov, Błażejów), Kratzbach i Merkleinsdorf (prawdopodobnie Zdoňov, Zdoniów). W tym samym roku Bolko I nabył od klasztoru w Opatovicach prepozyturę w Krzeszowie (Křešov/Křesobor, Grüssau) i zmienił ją w klasztor cystersów.


1289 1289 Jako następcę Hrona z Náchoda wymienia się Ješka.


1293-1294Tas z Vízmburga starostą w Małopolsce (w czasie panowania w Polsce króla Wacława II).


1295 Hynek z Dubé starostą w Małopolsce (w czasie panowania w Polsce króla Wacława II).


1297 Tas z Vízmburga wśród najbliższych dworzan króla Wacława II.


1348-1355 W projekcie kodeksu cesarza Karola IV Majestatis Carolinum wymienia się zamek Adršpach (castrum Ebersbach) pośród zamków, które można oddać w zastaw.


1354-1359 Hanuša z Adršpachu wymienia się jako pana na zamku Adršpach, w roku 1354 jest także panem na zamku w Zbečníku.


1355-65 Horní Vižňov - wieś i zamek, siedziba Jaroša i Licka (z Vízmburga?).


1359 Hynek i Jindřich z Vízmburga uzyskują prawo nadania w Zdoniovie, który w tym czasie wrócił do Czech (sprzedany w roku 1287 Bolkowi I).

1362-1372 Tas z Rýzmburku (i z Teplic) posiadał majątki wokół zamku. Był donatorem kościoła w Teplicach nad Metują, prawdopodobnie przebywał na zamku Strzemię.


1364 Čermna (Czermna) - ustanowiono proboszcza Jana w obecności Jana i Záviša z Adrszpachu.


1368-1410 1410 Záviš z Adrszpachu wzmiankowany jako pan na zamku Zbečník.


1368 1. października zawarto umowę między Hynkiem Hlaváčem z Dubé, Hynkiem i Ješkem z Náchoda a Hynkiem i Hynáčkem z Vizmburga o wspólnym władaniu majątkami.


1357-1386 Albert ze Skalicy wzmiankowany jako pan na Adrszpachu, Svatońovicach, Zalesiu i Pertolticach-Bożanovie.


1359 Zamek Adrszpach siedzibą Alberta ze Skalicy. Wzmiankowany jako donator kościoła w Adrszpachu. Proboszczem ustanowiono Mikulasza z Bydżova.


1377 Czermna koło Nachodu - proboszczem ustanowiono Oldrzicha za zgodą Jana z Dube i Lva z Adrszpachu.


1381 Hynek z Dube i Nachodu panem na zamku Adrszpach oraz na zamku Strzemię. 6. lipca 1381 na zamku Adrszpach Hynek z Nachodu, alias z Dube, sprzedał niejakiemu Machkowi dwór w Rtyni w zamian za obowiązek zbrojnej służby w razie niebezpieczeństwa na zamku Vizmburk. Zasadnicze powiększenie włości nastąpiło po przyłączeniu Teplickiego majątku. W 1362 donatorem kościoła w Teplicach był Tas z Ryzmburka, a już w 1384 - Hynek z Dube, pan na Adrszpachu. Do włości należała także wieś Vernerzovice, gdzie donatorami kościoła w latach 1372-1418 byli właściciele Adrszpachu.


1393 wzmiankowany Tomchyn z Adrszpachu.


1401 Hynek starszy, zwany Lyszek oraz Hynek młodszy - panowie Adrszpachu, synowie Hynka z Dube i Nachodu, który zmarł po roku 1385. I chociaż na podstawie umowy z roku 1368 ich majątek nadal jest niedziałem (niepodlega podziałom), to Hynek Lyszek (jego małżonką była Anna z Velhartic) najpóźniej po roku 1406 za siedzibę wybrał Adrszpach a jego brat zamek Czervena Hora. (niedział zlikwidowano w roku 1410, wcześniej bo już w roku 1401 odstąpili od niego Jan z Vizmburka i Hynek Hlavacz z Trzebiechovic). Hynek z Nachodu, Adrszpachu i Czervenej Hory w roku 1406 funduje parafię i kościół w Czervenym Kostelcu. W latach 1407-18 Hynek, syn Hynka z Dube, panem Adrszpachu.


1402 Jarosz z Vižňova posiadał bliżej nieokreślone włości w Adrszpachu i Hodkovicach, wzmianka w dniu 9. czerwca 1402.


1417 Do włości adrszpaskich dokupiono wieś Chvalecz od Jarosza z Vižňova.


1422 Jirzi z Adrszpachu wraz z Janem Miesteckym z Opoczna miał obsadzić miejsce po klasztorze w Opatovicach, aby stamtąd szkodzić mieszkańcom Hradca Kralovego.


1427 Hynek z Adrszpachu i Hynek z Czervenej Hory wymienieni jako członkowie partii katolickiej w Czechach Wschodnich. Zamek na krótko stał się częścią warownego pasma katolickiego pogranicza.


1430 Najpóźniej w tym roku zamek Adrszapach został obsadzony przez husytów i wraz z zamkami Vizmburk i Skały służył jako baza do najazdów na Śląsk. Zapewne już wówczas zamkiem Adrszpach władał Jan Kruszina z Lichtenburka.


1432 Rozmowy o rozejmie ze Ślązakami, zawarto ugodę na dwa lata o niepodejmowaniu najazdów na Śląsk z zamków Vizmburk (Jan z Vizemburka), Adrszpach (Jan Kruszina), Skały (Matiej i Jan Salavowie), Nachod (Jan Holec) i Homole (Mikulasz Trczka).


1433-1434 Jan Kruszina z Lichtenburka panem Adrszpachu oraz Hostinnego (zabity w 1434 w Broumovie).


1436 Petr i Jan z Dube i Adrszpachu, synowie Lyszka, właścicielami zamku Adrszpach. W roku 1437, po śmierci Zygmunta Luksemburskiego po stronie "rakouskiej" (katolickiej) opowiadają się Petr z Adrszpachu, Hynek Kruszina, Jirzi z Vizmburka, po stronie "radykałów" Kolda z Żampachu i Szarovcovie, a po stronie "umiarkowanej" Jerzy z Podiebradów i Hynek z Dube. 1438 koronacja Albrechta Austriackiego, obecni Hynek Kruszina i Petr z Adrszpachu.


1437 Wieś Zbecznik, siedziba Hanusza z Adrszpachu.


1437 Hynek młodszy Czervenohorski, bratanek Jana i Petra (zmarłego bezdzietnie w 1454). Jeszcze wcześniej Adrszpach wraz z okolicznymi zamkami stał się miejscem schronienia resztek bractw husyckich, które podejmowały stąd napady na Śląsk.


1441 Ślązacy spalili trzy wioski nieokreślonemu bliżej panu Adrspochowi.


1447 Śląscy książęta z Wrocławia, Świdnicy i z Łużyc: ze Zgorzelca, Budziszyna i Żytawy wraz innymi miastami wyruszyli na wyprawę wojenną i wykupili od panów i lenników zamki, które wcześniej mocno im szkodziły i łupiły, a to Vizmburk pana Jirzego Vizmburskiego z Dube, Adrszpach pana Hynka Czervenohorskiego, Żaclerz należący niegdyś do pana Hanusza z Warnsdorfu, Belver i Skały pana Salavy, których spłacili gotówką a następnie zburzyli i zniszczyli, za wyjątkiem wsi, a zapłatę wypłacili wszystkim wymienionym panom.


1451 Wśród uczesników sejmu w Beneszovie wymienia się Jana z Nachodu i Adrszpachu.


1456 Petr z Nachodu i Adrszpachu otrzymuje Ryzmburk po śmierci Anny wdowy po Beneszu z Ryzmburka.


1465 Bohuněk von Adršpach übernahm die Festung in Zbečník.


1465 Bohuniek z Adrszpachu panem na zamku v Zbeczniku.


1466 Petr z Adrszpachu i z Dube panem na Ratiborzicach.


1487 Petr Adrszpach z Nachodu panem na Ryzmburku. W roku 1487 Ryzmburk kupił syn Jerzego z Podiebradów, Henryk książę ziębicki dla Petra Adrszpacha z Nachodu, którego był opiekunem. Petr uczynił zamek Ryzmburk swą siedzibą przyłączając do niego rodzinne i dokupione włości.


1508 Według informacji Petra Adrszpacha dla małżonki Eliszki ze Smirzic włości ryzmburskie w tym roku obejmowały: zamek Ryzmburk, miasteczka Upice, Żernov, Czervena Hora, Czerveny Kostelec i wszystkie okoliczne wsie pierwotnych dóbr vizmburskich i czervenokosteleckich; dobra litoborzskie tworzyły: opuszczony zamek Litoborz z dworem i wsią, a także wsie Horziczky, Chlistov, Krziżanov, Libńatov, Herzmaniczky, Olesznice, Lhota Rzeszetova a opuszczona wieś Vyrov.


1516 Zikmund Kaufunk w ślaskim Frydlandzie (Mieroszowie) kilkunastu pieszych a u Hynka Szpetle w Adrszpachu uzbrojonych jezdnych zgromadził, z którymi jednej nocy Jana z Szumburka koło targowiska w Poke napadł i zabił. Wrocławianie wysłali swego syndyka Rubisza do Pragi ze skargą, w której podali, że Spettl zburzony zamek Adrszpach odbudowuje, ponieważ w nim będzie miał Kaufunk punkt oparcia do najazdów na Śląsk. Skarga jednak nie została uwzględniona, ponieważ Zikmund Kaufunk z pozytywnym wynikiem bronił się w sprawie na zjeździe książęcym w roku 1517.


1528 Petr Adrszpach z Dube w sprawie jakiś długów miał reprezentować Hynka Szpetle z Janovic, który miał Petrowi oddać zamek Skały. Jednak ani jeden ani drugi nie uczynili zadość umowie, z czego powstały liczne spory. Petr nie czekał na zakończenie spraw w sądzie i sprzedał w roku 1528 zamek Skały z dworem, opuszczony zamek Adrszpach, miasteczko Starkov, wsie Bystry, Skalky, Studnice, Vernerzovice, Jivkę, Janovice i Medhuję i z lennem oraz z obowiązkami i służbami, które lennik wykonywał na rzecz zamku Skały, za 2000 kop Zdeńkowi Lvowi z Rożmitala i Janowi Kruszinie z Lichtenburgu wraz z pozostawieniem im tego, aby Hynka ugodzili podług swego rozumu.

1528 Zdeńek Lev z Rożmitala i Jan Kruszina z Lichenburgu trzymali także dobra Ryzemburskie i w roku 1534 sprzedali oba zamki Ryzemburk i Skały, zburzone zamki Adrszpach. Strzemię, Bystry i Czerveną Horę ze wszystkim co do nich należało Janowi z Persztejnu, panu na Helfesteinie.

1534 Jan z Persztejnu i pan na Helfesteinie


1544 Bernart Żehuszicky z Nestajova kupił dobra tak zrujnowane, że znajdowało się w nich sześć opuszczonych zamków i jeden opuszczony mały zamek. Zmarł w 1563 roku jako burgrabia województwa Hradeckiego a przed śmiercią cały majątek przekazał swemu stryjowi.


1563 Jan Żehuszicky z Nestajova, stryj Bernarta zmarł już w rok później a dobra następnie dzierżył jego brat.


1564 Hertvik Żehuszicky z Nestajova (jego pierwszą żoną była Eliszka Bohdanecka z Hodkova) 24. maja 1576 roku sprzedał swym siostrzeńcom opuszczone zamki Skały i Adrszpach, nowo wystawiony dwór pod zamkiem Skały, z browarem tamże, wsie Zdońov, Svatońov z młynem obok wsi, Dolny i Górny Adrszpach, Hodkovice, Janovice i Libnię ze wszystkim co do nich należało aż do granic zamku Firsztensztejn.

1576 Kunesz, Vaclav Adam i Abraham bracia Bohdaneccy z Hodkova w roku 1580 sprzedali te dobra Mandalenie, Eliszce i Lidmile siostrom z Nestajova, które po swym bracie Hertviku wszystkie jego dobra oddziedziczyły.


1580 Mandalena, Eliszka i Lidmila siostry z Nestajova niedługo po tym podzieliły się spadkiem. Mandalena, małżonka Bedrzicha z Ujezdca, otrzymała dobra Ryzemburskie i Ratiborzskie, Eliszka Bohdanecka włości w Lhocie Rzeszetovej, Teplicach i Adrszpachu a synowie Lidmily, która zmarła w roku 1581, Zikmund i Bernard bracia Czertorejszowie z Czertorej na Borovicy i Hruszovanach, włości Skalskie i Starkovskie.


1582 Eliszka Bohdanecka, wdowa po Adamie Bohdaneckym z Hodkova (zmarł w 1562) jako swój udział otrzymała Lhotę Rzeszetovą, opuszczony zamek Adrszpach i Teplice. Wszystko oddziedziczyli w roku 1589 jej synowie Kunesz, Vaclav i Adam Abraham Bohdaneccy z Hodkova.

1589 Najmłodszy z braci Adam Abraham Bohdanecky z Hodkova otrzymał swój udział w postaci obu wsi Adrszpach, Zdońova, Libni, Petrzikovic, Slavietina i Bezdiekova i nie mając gdzie mieszkać postawił nowy mały zamek w Dolnym Adrszpachu w roku 1596. Z małżonką Beatą ze Songershaus albo z Kalen spłodził synów Adama Oldrzicha, Herzmana, Rohoslava i kilka córek, nad którymi ustanowił kuratelę (w roku 1606) swej małżonki. Jako gorliwy wyznawca luteranizmu wspierał antyhabsburskie powstanie w roku 1618 a zginął dnia 1. lutego 1620 wraz z synem Rohoslavem podczas wybuchu prochów na zamku Jiczińskim. Spadek po nim objął syn Oldrzich. Już nieżywego dodatkowo sądzono 16 sierpnia 1622 pozbawiając go piątej części jego włości. Spadkobiorcom wypłacono pieniądze dopiero dużo później. Komora cesarska skonfiskowała dobra adrszpaskie i sprzedała je w roku 1623 Albrechtowi z Wallensteina za 30 287 złotych reńskich.

1623 Albrecht z Wallensteina zamienia dobra adrszpaskie z Marią Magdaleną Trczkową na włości Kopidlno.

1624 Maria Magdalena Trczkowa z Lobkovic. Dobra adrszpaskie oddziedziczył jej syn, współtowarzysz bojów Wallensteina.


Adam Erdman Trczka z Lipy (małżonka Maximiliana Trczkowa z Harachu). Prawdopodobnie przed objęciem spadku dobra były zarządzane przez kuratora, ponieważ w roku 1626 niepełnoletni Oto z Vartenberku nazwany jest panem a w roku 1630 jako kurator wymieniony jest Straka z Nedabylic. Trczka później chyba sam zarządzał dobrami, ponieważ 16 sierpnia 1633 jego gościem na Arszpachu był wielki wódz Wallenstein. Znany z waleczności Trczka zginął razem z Wallensteinem w Chebie 25 lutego 1634 roku. Po zamordowaniu włości zabitych i ich przyjaciół zostały skonfiskowane i rozdane w nagrodę wiernym generałom i innym osobom. Dopiero w wyniku tej konfiskaty znaczna część ziemi czeskiej przeszła w obce ręce. Adrszpach cesarz podarował Jakubowi de Arlin.


Wydarzenia w Chebie najbardziej dotknęły rodzinę Trczków z Lipy, w następstwie czego ten pradawny ród wygasł. Załamany siedemdziesięciosiedmioletni Jan Rudolf Trczka z Lipy, który w krótkim czasie stracił dwóch synów a jeszcze wcześniej dwóch wnuków, synów Adama Erdmana, starał się ocalić chociaż część majątku dla córek i wnuczki. W testamencie z 2 czerwca 1634 przekazał swoje dobra: Opoczen, Smirzice, Adrszpach i Żaclerz najstarszej córce Alżbiecie Kinskiej a inne dobra pozostałym potomkom. Jednak cesarz postąpił z majątkiem Trczków według własnej woli. W procesie przeciwko Trczkom w dniu 10 maja 1636 ostatecznie postanowiono, że małżonkowie Trczkowie utracili prawa honorowe i majątkowe, testament został wykreślony z dokumentów ziemskich a majątek Trczki rozdano cudzoziemcom, zwłaszcza wykonawcom egzekucji w Chebie i dowódcom wojsk cesarskich. Alżbieta hrabina Kinska, małżonka Vilema hrabiego Kinskiego z Vchynic i Tetova, także zamordowanego w Chebie, wyemigrowała do Holandii, gdzie w roku 1637 powtórnie wyszła za mąż za pułkownika wojsk szwedzkich i czeskiego, emigranta Zdeńka Hodickiego hrabiego z Hodic i Olbramovic, i zmarła w Hamburgu w roku 1638.


1635 Jakub de Arlin, baron z Burnival uzyskuje dobra w wyniku darowizny cesarza. Po nim zarządza dobrami Zikmund Smiedel, baron ze Schmieden.


1643 W spadku po Jakubie de Arlin z Burnival dobra Adrszpach dziedziczy hrabia don Lois de Caraffa z Hiszpanii, cesarski pułkownik.

1655 Vilem Albrecht Krakovsky z Kolovratu 24 kwietnia 1655 roku nabywa Adrszpach od hrabiego Caraffy dla swych synów i pasierbów spłodzonych z Anną Katerziną wdową Sztralendorf, z domu Rozdrażovą. 22 listopada 1661 nastąpił podział całego majątku należnego osieroconym na cztery części.


1658 Bożena Krzinecka rodem z Hodiejova zakupiła dobra. Jako gorliwa protestantka była zmuszona do opuszczenia kraju. Sprzedała Adrszpach siostrze Katerzinie Barborze


1661 Katerzina Barbora córka Vilema Krakovskiego jako trzecią część spadku uzyskała Adrszpach ze wszystkim co do niego należało i z lasami, wśród nich wymienia się las Stary Zamek (Althaus). 13 lutego 1662 wyszła za Leopolda Oldrzicha Libsztejnskiego z Kolovratu. Od tego czasu Adrszpach został siedzibą najmłodszej gałęzi tego rodu, szczególnie syna Leopolda Jana Norberta Arnoszta (zmarł 1736). Po jego śmierci dobrami władała w latach 1738-1742 małżonka Marie Anna z rodu Colloredo-Walsee jako opiekunka swego syna Josefa Jeronyma Libsztejnskiego do osiągnięcia przez niego pełnoletności. Zmarł już w 1750 pozostawiając spadek swej małżonce Marii Annie, z domu hrabinie de Magny, która zarządzała dobrami jako kuratorka swego syna Rudolfa. Tenże ożenił się z Marią Antonią hrabiną z Blümegen. Zmarł już w roku 1772. Spowodowało to przejście Adrszpachu w ręce obcych rodów.

1772 Wdowa Marie Antonia hrabina z Blümegen wyszła powtórnie za mąż za Frantiszka hrabiego Kolovrata a po jego śmierci wydała się po raz trzeci za swego stryja Krzysztofa hrabiego z Blümegen. Po jego śmierci dobra adrszpaskie oddziedziczyli w roku 1806 jego brat Frantiszek i jego syn Petr. Jeszcze tego samego roku sprzedał jego połowę szwagrowi Filipowi Nero hrabiemu Heister. Drugą połowę po śmierci Petra w roku 1813 otrzymał jego bratanek Josef Schaffgotsch. Obaj w roku 1820 sprzedali swe połowy majątku hrabiemu z Karlsztejnu.


1820 Hrabia Prokop Hartmann z Karlsztejnu. Jego przodkowie w służbach Ferdynanda II zostali w roku 1630 przyjęci do stanu rycerskiego, a w roku 1658 przez Leopolda I do stanu pańskiego. Prokop Hartman z Karlsztejnu od roku 1792 był członkiem (asesorem) zemskiego vyboru (rządu stanowego) oraz członkiem praskiej loży masońskiej. W 1828 sprzedał dobra Adrszpach Janowi Nepomukowi Nadhernemu za 152 000 złotych.

1828 Jan Nepomuk Nadherny (1772-1860) w roku 1838 przyjęty do stanu szlacheckiego. Dobra adrszpaskie pozostawił synowi Ludvikowi.


1838 Ludvik Karel rycerz Nadherny z Borutina (1800-1868) w roku 1865 powołany do stanu rycerskiego.


(Rosyjski generał, szlachcic z Elsewanger, dobra przez małżeństwo przeszły na rodzinę Elsenwanger, Jana i Konstantina. Ostatni zmarł w Pradze w roku 1875. Następnie dobra wróciły do rodziny Nadhernych z Borutina, którym w roku 1898 nadano tytuł baronów.


1895 Baron Konstantin Nadherny, ostatni właściciel dóbr (1877-1958) c.k. nadporucznik rezerwy. Dobra: Adrszpach, Jistebnice, Vlasenice. W roku 1909 ożenił się z Karlą hrabiną Gudenus (zmarła w 1966 roku w Eferding).


1934 Otmar Nadherny obejmuje zarząd dóbr. Jego matka "Pani baronowa" założyła ogród rododendronów. Do śmierci w 1966 roku mieszkała u córki hrabiny Haugwitz w Eferdig w Górnej Austrii.


Ostatni właściciele dóbr

Źródła i wykorzystana literatura:

Čížek, J. Slavík, J. 1998: Adršpach, hrad Jana Lucemburského? Castelologica Bohemica 6.

Hejna, A. 1986: Písemné prameny k dějinám severovýchodních Čech.

Hraše, J. K. 1895: Dějiny Náchoda, I. Díl. Náchod.

Ludvík, M. J. 1857: Památky hradu, města a panství Náchoda i vlastníkův jeho.

Sedláček, A. 1887: Hrady, zámky a tvrze království českého V.

Sedláček, A. 1925: Českomoravská heraldika.

Vaníček, V. 2000: Velké dějiny zemí koruny české II. 1197-1230.