
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego
![]() |
Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego wybudowano w latach 1827-1831. Wcześniej, bo od roku 1688 stał na cmentarzu drewniany kościół filialny z dzwonnicą na zboczu "Pavlovskiej" góry, należący do parafii w Zdońovie. Od roku 1787 we wsi funkcjonował miejscowy urząd kościelny. W roku 1855 murowany kościół stał się kościołem parafialnym.
Zamek
![]() |
Zamek wybudowali w XV stuleciu panowie z rodu Berków z Dubé. Jego dzisiejszy kształt jest wynikiem przebudowy w latach 1577-1580 przeprowadzonej przez rycerza Adama Bohdaneckiego z Hodkova. Po roku 1620 zamek często zmieniał właścicieli, w roku 1655 został kupiony przez Vilema Krakovskiego z Kolovratu i pozostawał własnością tego rodu aż do jego wymarcia w roku 1770. Około roku 1800 należał do hrabiów z Blümegen, następnie zamek odziedziczył hrabia Hartmann z Klarštejna, który odnowił go w roku 1825. Kolejnym właścicielem został rosyjski generał z Elsenwangen. Od 1828 do 1945 roku należał do baronów Nádherných z Borutína. Podczas remontu w roku 1886 na fasadzie głównej dobudowano balkon.
Kamienne krzyże pokutne
![]() |
0205
Krzyż grecki na nieobrobionej podstawie z napisem - ANTON RAAB LIEBENAU 1790 Wymiary - 61x63x17 cm Krzyż pierwotnie stał w lesie pod wymarłą wsią Libna w miejscu, gdzie zginął drwal. Przed rokiem 1985 przeniesiono go do Dolnego Adrszpachu i postawiono obok drogi polnej prowadzącej z zamku do Havraníego města (Gawronie Miasto). Stoi na prywatnej parceli nr 25, bezpiecznie chroniony.
![]() |
1365
Krzyż z napisem - JOHANN SCHMIDT VOIGSDORF 1890 Wymiary - 71x55x16 cm Właściwa nazwa winna brzmieć Voigtsdorf, tak bowiem poprzednio nazywano część polskiej miejscowości Chełmsko Śląskie, rozciągającej się wzdłuż potoku od kościoła w Chełmsku aż do granicy państwowej, w kierunku Libni. Może także dotyczyć upamiętnienia śmierci drwala, ale bliskość granicy pozwala na przypuszczenie, że mógł to być przemytnik lub pruski (śląski) kłusownik. Krzyż został przeniesiony jednocześnie z poprzednim krzyżem z Libnie i umieszczony jest obok niego na tej samej parceli.
![]() |
0574
Korpus krzyża z piaskowca - pozostałość po odłamaniu ramienia i głowicy. Podobny do siekiery. (Możliwe, że jest to jego kształt pierwotny). Wymiary - 67x61x21 cm Stoi na zboczu z lewej strony szosy z Dolnego do Górnego Adrszpachu obok domu nr 37. Aby był widoczny z szosy, Urząd Gminy polecił wyciąć zasłaniające go zarośla. Pisarz Vladimír Preclík poświęcił mu opowiadanie "Podoby a podobnosti" (Postacie i podobieństwa).
![]() |
0204
W okolicy znajduje się jeszcze jeden krzyż w Zdońovie. Stoi na północnowschodnim skraju wioski przy drodze polnej, którą biegł niegdyś żółty szlak turystyczny. Jest to kamienny krzyż grecki z ukosowanymi (fasetowanymi) krawędziami. Na korpusie krzyża przez całą wysokość biegnie głęboka pionowa rysa (5,8 cm). Posadowiono go w kierunku północ - południe. Dawniej znany jako "Szwedzki krzyż". Wymiary 101x90x19 cm.
Figura św. Wacława
![]() |
Pod Krzyżowym Wierchem, przy dawnej drodze od zamku w Dolnym Adršpachu do Zdońova, niedaleko Drogi Krzyżowej, stoi rzeźba św. Wacława. Na postumencie umieszczono dwa napisy w języku niemieckim. Według pierwszego, z roku 1802, figurę postawili Václav i Barbara Resmann, według drugiego rzeźbę polecił odnowić w roku 1937 baron Konstantin Nádherný z Borutina.
Kolumna Maryjna
![]() |
Z okazji koronacji austriackiej cesarzowej Marii Teresy na królową Czech w Pradze w roku 1743 kolumnę Maryjną wystawił Franz Hampel, prawdopodobnie młynarz ze Środkowego (Spalonego) Młyna. A także jako wyraz radości po wyjściu wojsk pruskich z Czech po pierwszej wojnie śląskiej (1740-1742). Łacińskie epitafium na postumencie głosi: "Tą kolumnę ku czci Niepokalanego Poczęcia polecił postawić Franz Hampel, w czasie gdy Czechy dzięki pomocy Bożej i ludzkim wysiłkom zostały wyzwolone od swych nieprzyjaciół".
Stara Kancelaria
![]() |
W skałach za Spalonym Młynem, w części niedostępnej dla turystów, znajduje się Stara Kancelaria. Ta stosunkowo rozległa jaskinia służyła mieszkańcom jako schronienie w czasie wojen śląskich. Nad nią, połączona stromym wąskim przejściem leży mała Skalna Kaplica z kilkunastoma napisami i datami 1745, 1757 i 1762.
Literatura: Broumovsko 3-4-2000. Kamenné kříže Čech a Moravy, Vladimír Preclík. Smírčí kameny.